شواهدی بر عملی شدن تهدیدات (2) : سقط شدن حضرت محسن علیه السلام فرزند حضرت فاطمه سلام الله علیها
شاهد دوم: مطلبی است که در برخی از کتب نقل شده مبنی بر این که در جریان بیعت گرفتن برای ابوبکر و هجوم رجاله به خانه ی فاطمه علیها السلام فرزندی از آن «بضعه رسول» سقط شده است.
صریح روایات اهل سنت دلالت دارند که برای حضرت علی علیه السلام سه فرزند پسر بوده و رسول خدا صلی الله علیه و آله آنان را به حسن و حسین و محسن شبیه به فرزندان جناب هارون برادر موسی علیه السلام نامیده است.
عن علی بن ابی طالب رضی الله عنه قال:« لما ولدت فاطمة الحسن جاء النبیصلی الله علیه و آله ... قال : «بل هو المحسن» ثم قال: « انما سمیتهم باسم ولد هارون شبر و شبیر و مشبر » هذا حدیث صحیح الاسناد و لم یخرجاه. و قال الذهبی: صحیح(1)
در این جا سوالاتی مطرح می شود:
آیا حضرت امیر علیه السلام فرزندی به نام محسن داشته است؟
سرنوشتش چه شد و چطور از دنیا رفت؟
البته نباید انتظار داشته باشیم که پیروان مکتب خلفا ء این گونه امور را روشن و شفاف ذکر کنند.
لطفا به شواهد زیر توجه فرمایید.
الف)ذهبی در شرح حال « احمد بن محمد السری» می گوید : « رجل یقراعلیه: ان عمر رفَسَ فاطمة حتی اسقطت بمحسن.»(2)
ب- در چاپهای فعلی کتاب « المعارف» تالیف ابومحمد عبدالله بن مسلم، مشهور به « ابن قتیبه» در ذکر فرزندان امیر المومنین علیه السلام چنین آمده :« و اما محسن بن علی فهلک و هو صغیر» (3)
لکن ابن شهرآشوب (4) از کتاب « المعارف» ابن قتیبه چنین نقل می کند :« و فی معارف القتیبی: ان محسناً فسد من زخم قنفذ العدوی»(5)
و گنجی شافعی نظر شیخ مفید را در این مورد چنین نقل می کند: «و زاد (الشیخ المفید) علی الجمهور و قال : انّ فاطمة علیها السلام اسقطت بعد النبی ذکراً سماه رسول الله صلی الله علیه و آله محسناً.»
آنگاه گنجی شافعی چنین میگوید:« و هذا شیءٌ لم یوجد عند احد من اهل النقل الا عند ابن قتیبه» (6)
ج- ابن کثیر می گوید: « فاول زوجة تزوجها علی رضی الله عنه فاطمة بنت رسول الله صلی الله علیه وآله بنی بها بعد وقعة بدر فولدت له الحسن و حسیناً و یقال: و محسنا و مات و هو صغیر...» (7)
و نیز می گوید:« قال ابن اسحاق: فولدت فاطمة لعلی حسناً و حسیناً و محسناً- مات صغیرا- و ام کلثوم و زینب». (8)
و نیز می گوید « فولدت له حسناً و حسیناً و محسناً و ام کلثوم»(9)
د- سبط ابن جوزی نیز می گوید: « و ذکر الزبیر ین بکار ولداً آخر من فاطمة بنت رسول الله صلی الله علیه و اله اسمه محسن مات طفلا...» (10)
و نیز می گوید« و قد زاد ابن اسحاق فی اولاد فاطمة من علی علیه السلام محسناً مات صغیراً» (11)
و نیز روایتی که در ابتدای همین بحث از المستدرک علی الصحیحین نقل نمودیم سبط ابن جوزی همان روایت را از مسند احمد بن حنبل نقل می کند سپس می گوید :« هذا یدل علی صحة ما ذکر بن بکار ان فاطمة جاءت من علی بولد آخر اسمه محسن مات طفلا.» (12)
ه- ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه پس از ذکر جریان مربوط به زینب دختر رسول الله صلی الله علیه و آله که هنگام هجرت از مکه به مدینه توسط « هبار بن الاسود» آزردگی پیدا کرد و منجر به سقط جنین او شد و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله پس از آن که در فتح مکه خون هبار را مباح شمردند (13) می نویسد:
این خبر را برای استادم قرائت کردم استاد پس از شنیدن خبر گفت: « اذا کان رسول الله صلی الله علیه و آله اباح دم هببار بن الاسود لانه روَّع زینب فالقت ذابطنها فظهر الحال انّه لو کان حیّا لاباح دَمَ من روَّع فاطمة حتی القت ذابطنها فقلت: اروی عنک ما یقوله قومٌ انّ فاطمة روِّعَت فالقَت المحسن؟ فقال: لاتروه عنی و لا تروعنّی بطلانه فانی موقف فی هذا الموضع لتعارض الاخبار عندی فیه»(14)
از آغاز کلام نقیب، استاد این ابی الحدید واضح می شود که او نیز ادله ای در این موضوع سراغ داشته که این قضیه را ثابت می کند زیرا مطلب را بدون تردید بیان می کند بنابراین به این جنایت هولناک اعتقاد داشته اما گویا از سایر هم مذهبان خود( پیروان مکتب خلفا) و از مقام و منصب خود بیم و هراس داشته نتیجتاً اعتقاد خود را پنهان کرده و در مرحله ی دوم همین که شاگردش از وی اجازه ی نقل آن را می طلبد اعلام می کند که من در این موضوع متوقفم، کما این که روش و سیره ی برخی از محدثین اهل سنت همین بوده است که برخی حقایق را از ترس عوام مخفی می کرده اند.
البته و صد البته اگر افرادی روشن ضمیر مانند نظام و احمد بن محمد السری این حقایق را بیان می کردند مطرود مکتب خلفا قرار می گرفتند و آنان را رافضی معرفی می نمودند.
و- از میان دانشمندان اهل سنت « ابراهیم بن سیار النظام المعتزلی» استاد جاحظ قائل به این حادثه ی عظیم است که خطیب بغدادی در شرح حال نظام می نویسد:« ورد بغداد و کان احد فرسان اهل النظر و الکلام علی مذهب المعتزله، و له فی ذلک تصانیف عدة، و کان ایضاً متادباً، و له شعر دقیق المعانی علی طریقة المتکلمین و ابو عثمان الجاحظ کثیر الحکایات عنه» (15)
نظام در رابطه با این واقعه می گوید:« انّ عمر ضرب بطن فاطمظ یوم البیعة حتی القت الجنین من بطنها و کان یصیح: احرقوا (دار) ها بمن فیها، و ما کان فی الدار غیر علیّ و فاطمة و الحسن و الحسین» (16)
قال صلاح الدین خلیل بن ایبک الصفدی: « ابراهیم بن سیار بن هانی البصری المعروف بالنظام بالظاء المعجمة المشددة قالت المعتزله بذلک لحسن کلامه نظماً و نثراً ...»
و وافق المعتزله فی مسائلهم وانفرد عنهم بمسائل اخری ... و قال « ان عمر ضرب بطن فاطمة یوم البیعة حتی القت المحسن من بطنها ...» (17)
البته باید توجه داشت علما اهل سنت کلام نظام را به عنوان یکی از مسائلی که وی در آنها منحصر به فرد است نقل کرده اند و کلام وی را به عنوان تهمت و افترا از او بر عمر می دانند اما آنچه مسلم و روشن است این است که در بین اهل سنت هم کسانی بوده اند که قائل به این جنایت و ظلم بزرگ شده اند بنابراین این مساله را تنها شیعیان نقل نکرده اند.
______________________________________________
1- مستدرک علی الصحیحین، کتاب معرفة الصحابة، من مناقب الحسن و الحسین، ح 4773، 3/165و 3/180
2- میزان الاعتدال ترجمه 551 « احمد بن محمد السری بن یحیی بن ابی دارم المحدث» 1/283 و ایضا لسان المیزان، ترجمه 824، احمد بن محمد 1/268.
3- المعارف، اخبار علی بن ابی طالب رضی الله عنه، بنات علیّ رضی الله عنه، ص211.
4- ابن شهر آشوب هرچند از علمای بزرگ شیعه است و لیکن جمعی از بزرگان رجالیین اهل سنت وی را توثیق نموده اند.
از جمله صفدی در شرح حال ایشان در وافی بالوفیات می نویسد: « صدوق اللهجة ملیح المحاورة واسع العلم، کثیر الخشوع و العبادة و التهجد، لا یکون الا علی وضوء، اثنی علیه ابن ابی طی فی تاریخه ثناءً کثیراً توفی سنة 588.
و نیز ذهبی در تاریخ الاسلام در حوادث سنه ی 588 که سال وفات ابن شهرآشوب است کلمات ابن ابی طی را در توثیق ایشان نقل نموده و همچنین ابن حجر در لسان المیزان شرح حال شماره 7889 کلمات ابن ابی طی را در توثیق ایشان نقل کرده است.
5- مناقب آل ابی طالب، باب مناقب فاطمة الزهرا علیها السلام، فی حلیتهاو تواریخها علیه السلام 3/358.
6- کفایة الطالب، تنبیهات فی ذکر اولاده علیه السلام ، ص 413
7-البدایة و النهایة ، ذکر زوجات و بنیه و بناته 7/367.
8- البدایة و النهایة، فصل فی دخول علی بن ابی طالبرضی الله عنه علی زوجته 3/418.
9- البدایة و النهایة، ذکر من توفی فی هذه السنة(احدی عشرة) 6/365.
10- تذکرة الخواص، الباب الثالث فی ذکر اولاده علیهم السلام سبط ابن جوزی ص 54.
11- تذکرة الخواص، ص 322.
12- تذکرة الخواص، الباب الثامن فی ذکر الحسن علیه السلامص 193.
13- السیرة النبویة لابن هشام، خروج زینب الی المدینة 2/312.
14- شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، شرح کتاب 9،فی الغنیمة و الاسری بعد انتصار المسلمین فی بدر 14/193.
15- تاریخ البغداد، ابراهیم بن سیار النظام المعتزلی(3131) ، 6/ 97
16- الملل و النحل، النظامیه 1/59
17- الوافی بالوفایات للصفدی، ترجمة النظام المعتزلیّ 6/14.
اللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطمةَ و اَبیها و بَعلِِها وَ بَنیها وَ السِّرِّ المُستَودَعِ فیها بِعَدَدِ ما اَحاطَ بِهِ عِلمُک